تبلیغات
علم - سعدی
دوشنبه 11 آبان 1388

سعدی

   نوشته شده توسط: علی همایونی    

زندگی نامه


سعدی تخلص و شهرت «مشرف الدین» ، مشهور به «شیخ سعدی» یا «شیخ شیراز» است.

درباره نام و نام پدر شاعر و هم چنین تاریخ تولد سعدی اختلاف بسیار است.

سال تولد او را از 571 تا 606 هجری قمری احتمال داده اند و تاریخ درگذشتش را هم سالهای 690 تا 695 نوشته اند.

سعدی در شیراز پای به هستی نهاد و هنوز کودکی بیش نبود که پدرش در گذشت.

آنچه مسلم است اغلب افراد خانواده وی اهل علم و دین و دانش بودند.

سعدی خود در این مورد می گوید:

همه قبیله ی من، عالمان دین بودند ------- مرا معلم عشق تو، شاعری آموخت

سعدی پس از تحصیل مقدمات علوم از شیراز به بغداد رفت و در مدرسه نظامیه به تکمیل دانش خود پرداخت.

او در نظامیه بغداد که مهمترین مرکز علم و دانش آن زمان به حاسب می آید در درس استادان معروفی چون سهروردی شرکت کرد.

سعدی پس از این دوره به حجاز، شام و سوریه رفت و در آخر راهی سفر حج شد.

او در شهرهای شام (سوریه امروزی) به سخنرانی هم می پرداخت ولی در همین حال، بر اثر این سفرها به تجربه و دانش خود نیز می افزود.

سعدی در روزگار سلطنت "اتابک ابوبکر بن سعد" به شیراز بازگشت و در همین ایام دو اثر جاودان بوستان و گلستان را آفرید و به نام «اتابک» و پسرش سعد بن ابوبکر کرد.

برخی معتقدند که او لقب سعدی را نیز از همین نام "سعد بن ابوبکر" گرفته است.




تصویر


پس از از بین رفتن حکومت سلغریان، سعدی بار دیگر از شیراز خارج شد و به بغداد و حجاز رفت.

در بازگشت به شیراز، با آن که مورد احترام و تکریم بزرگان فارس بود، بنابر مشهور به خلوت پناه برد و مشغول ریاضت شد.

سعدی، شاعر جهاندیده، جهانگرد و سالک سرزمینهای دور و غریب بود؛ او خود را با تاجران ادویه و کالا و زئران اماکن مقدس همراه می کرد. از پادشاهان حکایتها شنیده و روزگار را با آنان به مدارا می گذراند.

سفاکی و سخاوتشان را نیک می شناخت و گاه عطایشان را به لقایشان می بخشید. با عاشقان و پهلوانات و مدعیان و شیوخ و صوفیان و رندان به جبر و اختیار همنشین می شد و خامی روزگار جوانی را به تجربه سفرهای مکرر به پختگی دوران پیری پیوند می زد.

سفرهای سعدی تنها جستجوی تنوع، طلب دانش و آگاهی از رسوم و فرهنگهای مختلف نبود؛ بلکه هر سفر تجربه ای معنوی نیز به شمار می آمد.

سنت تصوف اسلامی همواره مبتنی بر سیر و سلوک عارف در جهان آفاق و انفس بود و سالک، مسافری است که باید در هر دو وادی، سیری داشته باشد؛ یعنی سفری در درون و سفری در بیرون.

وارد شدن سعدی به حلقه شیخ شهاب الدین سهروردی خود گواه این موضوع است.

ره آورد این سفرها برای شاعر، علاوه بر تجارب معنوی و دنیوی، انبوهی از روایت، قصه ها و مشاهدات بود که ریشه در واقعیت زندگی داشت؛ چنان که هر حکایت گلستان، پنجره ای رو به زندگی می گشاید و گویی هر عبارتش از پس هزاران تجربه و آزمایش به شیوه ای یقینی بیان می شود. گویی، هر حکایت پیش از آن که وابسته به دنیای تخیل و نظر باشد، حاصل دنیای تجارب عملی است.

شاید یکی از مهم ترین عوامل دلنشینی پندها و اندرزهای سعدی در میان عوام و خواص، وجه عینی بودن آنهاست. اگرچه لحن کلام و نحوه بیان هنرمندانه آنها نیز سهمی عمده در ماندگاری این نوع از آثارش دارد.

از سویی، بنا بر روایت خود سعدی، خلق آثار جاودانی همچون گلستان و بوستان در چند ماه، بیانگر این نکته است که این شاعر بزرگ از چه گنجینه ی دانایی، توانایی، تجارب اجتماعی و عرفانی و ادبی برخوردار بوده است.

آثار سعدی علاوه بر آن که عصاره و چکیده اندیشه ها و تأملات عرفانی و اجتماعی و تربیتی وی است، آیینه خصایل و خلق و خوی و منش ملتی کهنسال است و از همین رو هیچ وقت شکوه و درخشش خود را از دست نخواهد داد.

ویژگی های آثار سعدی


آنچه که بیش از هر ویژگی دیگر آثار سعدی شهرت یافته است، "سهل و ممتنع" بودن است.

این صفت به این معنی است که اشعار و متون آثار سعدی در نظر اول "سهل" و ساده به نظر می رسند و کلمات سخت و نارسا ندارد.

در طول قرن های مختلف، همه ی خوانندگان به راحتی با این آثار ارتباط برقرار کرده اند.

اما آثار سعدی از جنبه ی دیگری، "ممتنع" هستند و کلمه ی "ممتنع" در اینجا یعنی دشوار و غیرقابل دسترس.

وقتی گفته می شود شعر سعدی "سهل و ممتنع" است یعنی در نگاه اول، هر کسی آثار او را به راحتی می فهمد ولی وقتی می خواهد چون او سخن بگوید می فهمد که این کار سخت و دشوار و هدفی دست نیافتنی است.

بعضی دیگر از ویژگی های آثار سعدی عبارتند از:

نکات دستوری

نکات دستوری در آثار سعدی به صحیح ترین شکل ممکن رعایت شده است.

عنصر وزن و موسیقی، منجر به از بین رفتن یا پیش و پس شدن ساختار دستوری در جملات نمی شود و سعدی به ظریف ترین و طبیعی ترین حالت ممکن در لحن و زبان، با وجود تنگنای وزن، از عهده این کار برمی آید.

ای که گفتی هیچ مشکل چون فراق یار نیست

گر امید وصل باشد، همچنان دشوار نیست

نوک مژگانم به سرخی بر بیاض روی زرد

قصه دل می نویسد حاجت گفتار نیست




تصویر

در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم

بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم

به وقت صبح قیامت، که سر زخاک برآرم

به گفتگوی تو خیزم، به جستجوی تو باشم

حدیث روضه نگویم، گل بهشت نبویم

جمال حور نجویم، دوان به سوی تو باشم


ایجاز

ایجاز یعنی خلاصه گویی و یا پیراستن شعر از کلمات زاید و اضافی.

دوری از عبارت پردازی های بیهوده ای که نه تنها نقش خاصی در ساختار کلی شعر بلکه از زیبایی کلام نیز می کاهند، در شعر و کلام سعدی نقش ویژه ای دارد.

از سویی این ایجاز که در نهایت زیبایی است، منجر به اغراق های ظریف تخیلی و تغزلی می شود و زبان شعر را از غنایی بیشتر برخوردار می کند.

در شعر سعدی هیچ کلمه ای بدون دلیل اضافه یا کم نمی شود.

گفتم آهن دلی کنم چندی

ندهم دل به هیچ دلبندی

به دلت کز دلم به در نکنم

سخت تر زین مخواه سوگندی

ریش فرهاد بهترک می بود

گر نه شیرین نمک پراکندی

کاشکی خاک بودمی در راه

تا مگر سایه بر من افکندی ...


ایجاز سعدی، ایجاز میان تهی و سبک نیست، بلکه پراز اندیشه و درد است.

در دو حکایت زیر از "گلستان" به خوبی مشاهده می شود که سعدی چه اندازه از معنی را در چه مقدار از سخن می گنجاند:

حکایت: پادشاهی پارسایی را دید، گفت: «هیچت از ما یاد آید؟» گفت: «بلی، وقتی که خدا را فراموش می کنم.»

حکایت: یکی از ملوک بی انصاف، پارسایی را پرسید: «از عبادتها کدام فاضلتر است؟» گفت: «تو را خواب نیمروز، تا در آن یک نفس خلق را نیازاری.»


موسیقی

سعدی از موسیقی و عوامل موسیقی ساز در سبک و زبان اشعارش سود می جوید. وی اغلب از اوزان عروضی استفاده میکند.

علاوه بر اوزان عروضی، شاعر به شیوه مؤثری از عواملی بهره می برد که هر کدام به نوعی موسیقی کلام او را افزایش می دهند؛ عواملی همچون انواع جناس، هم حروفیهای آشکار و پنهان، واج آرایی، تکرار کلمات، تکیه های مناسب، موازنه های هماهنگ لفظی در ادبیات و لف و نشرهای مرتب و ...

استفاده از این عناصر به گونه ای هنرمندانه و زیرکانه صورت می گیرد که شنونده یا خواننده شعر او پیش از آن که متوجه صنایع به کار رفته در شعر او شود، جذب زیبایی و هماهنگی و لطافت آنها می شود.

در غزل زیر سعدی نهایت استفاده را از عوامل موسیقی زای زبان برده است، بی آن که سخنش رنگ تکلف و تصنع به خود بگیرد.

تکرارهای هنرمندانه ی کلمات، هم حروفی ها و وزن مناسب شعر و همچنین لحن عاطفی و تعزلی کلام سعدی را چون شربتی شیرین و گوارا به جان خواننده می ریزد:

بگذار تا مقابل روی تو بگذریم

دزدیده در شمایل خوب تو بنگریم

شوق است در جدایی و جور است در نظر

هم جور به که طاقت شوقت نیاوریم

روی ار به روی ما نکنی حکم از آن تست

باز آ که روی در قدمانت بگستریم

ما را سری است با تو که گر خلق روزگار

دشمن شوند و سر برود، هم بر آن سریم

گفتی زخاک بیشتر نه که از خاک کمتریم

ما با توایم و با تو نه ایم اینت بوالعجب

در حلقه ایم با تو و چون حلقه بر دریم

از دشمنان برند شکایت به دوستان

چون دوست دشمن است شکایت کجا بریم؟


طنز و ظرافت

طنز و ظرافت جایگاه ویژه ای در ساختار سبکی آثار سعدی دارد.

البته خاستگاه این طنز به نوع نگاه و تفکر این شاعر بزرگ بر می گردد. طنز سعدی، سرشار از روح حیات و سرزندگی است.

سعدی به یاری لحن طنز، خشکی را از کلام خود می گیرد و شور و حرکت را بدان باز می گرداند.

با همین طنز، تیغ کلامش را تیز و برنده و اثرگذار می کند.

طنز، نیش همراه با نوش است؛ زخمی در کنار مرهم. سالها بعد، لسان الغیب، حافظ شیرازی ابعاد عمیق دیگری به طنز شاعرانه بخشید و از آن در شعر خود استفاده ها برد:

با محتسب شهر بگویید که زنهار

در مجلس ما سنگ مینداز که جام است


یا

کسان عتاب کنندم که ترک عشق بگوی

به نقد اگر نکُشد عشقم، این سخن بکشد


آثار سعدی


از سعدی آثار گوناگونی به نظم و نثر موجود است که عبارتند از:

1- بوستان یا سعدی نامه، که در واقع اولین اثر اوست و در سال 655 تمام شده است. گویا سعدی آن را در ایام سفر خود سروده و هم چون ارمغانی در سال ورود خود به وطن بر دوستانش عرضه کرده است.

موضوع این کتاب که از عالی ترین آثار قلم توانای سعدی و یکی از شاهکارهای شعر فارسی است، اخلاق و تربیت و سیاست و اجتماعیات است.

این کتاب ده بخش دارد به نام های: عدل، احسان، عشق، تواضع، رضا، ذکر، تربیت، شکر، توبه، مناجات و ختم کتاب.

سعدی این کتاب را که حدود چهارهزار بیت دارد به نام اتابک ابوبکر بن سعد کرده است.

2- گلستان، شاهکار نویسندگی و بلاغت فارسی است که سعدی آن را در سال 656 تألیف کرده است.

3- قصاید عربی، که حدود هفتصد بیت می شود و شامل موضوعات غنایی و مدح و اندرز و مرثیه است.

4- قصاید فارسی، در ستایش پروردگار و مدح و اندرز و نصیحت بزرگان و پادشاهان معاصر سعدی است.

5- مراثی، شامل چند قصیده بلند در رثای مستعصم بالله -آخرین خلیفه عباسی که به فرمان هلاکو کشته شد- و نیز مرثیه هایی برای چند تن از اتابکان فارس و وزرای آن زمان است.

6- ملمعات و مثلثات و ترجیعات: که شمال اشعاری در قالب های خاص مانند ترجیع بند و ... است.

7- غزلیات، که خود شامل چهار بخش است؛ طیبات، بدایع، خواتیم و غزلیات قدیم.

8- مجالس پنجگانه، این کتاب به نثر است و در بردارنده ی خطابه ها و سخنرانی های سعدی است.

هر چند موضوع آن ارشاد و نصیحت است اما از لحاظ جوهر نویسندگی به پای گلستان نمی رسد.

9- نصیحة الملوک، در پند و اخلاق و چندین رساله ی دیگر به نثر در موضوعات گوناگون.

10- صاحبیه، که مجموعه چند قطعه فارسی و عربی است و بیشتر آنها در ستایش شمس الدین صاحب دیوان جوینی وزیر دانشمند دوست عصر اتابکان است و به همین دلیل آن را "صاحبیه" نامیده است.

11- خبیثات، مجموعه ای است از اشعار هزل آمیز، که هر چند اغلب آنها خوشایند نیست ولی چند غزل و رباعی دارد که نمونه ای از لطیفه های آن دوران هستند و از این جهت قابل بررسی اند.

مجموعه ی این آثار "کلیات سعدی" نامیده می شود. که تحت همین عنوان بارها بارها چاپ شده است.

نمونه آثار


نمونه ی شعر از "بوستان"

سگی پای صحرانشینی گزید
به خشمی که زهرش ز دندان چکید

شب از درد بیچاره خوابش نبرد
به خیل اندرش دختری بود خورد

پدر را جفا کرد و تندی نمود
که آخر تو را نیز دندان نبود؟

پس از گریه مرد پراگنده روز
بخندید کای مامک دلفروز

مرا گر چه هم سلطنت بود بیش
دریغ آمدم کام و دندان خویش

محالست اگر تیغ بر سر خورم
که دندان به پای سگ اندربرم

توان کرد با ناکسان بدرگی
ولیکن نباید ز مردم سگی



نمونه ای از غزل سعدی

شب عاشقان بی​دل چه شبی دراز باشد

تو بیا کز اول شب در صبح باز باشد

عجبست اگر توانم که سفر کنم ز دستت

به کجا رود کبوتر که اسیر باز باشد

ز محبتت نخواهم که نظر کنم به رویت

که محب صادق آنست که پاکباز باشد

به کرشمه عنایت نگهی به سوی ما کن

که دعای دردمندان ز سر نیاز باشد


Cialis canada
جمعه 16 آذر 1397 06:05 ق.ظ

You actually revealed that exceptionally well!
cialis lilly tadalafi generic cialis review uk prezzo di cialis in bulgaria fast cialis online acquistare cialis internet generic cialis levitra female cialis no prescription rezeptfrei cialis apotheke generic cialis tadalafil cialis mit grapefruitsaft
Buy cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 10:56 ق.ظ

You mentioned that superbly.
cialis 20mg prix en pharmacie free cialis cialis generika in deutschland kaufen the best site cialis tablets cialis diario compra cialis tadalafil cialis pas cher paris rezeptfrei cialis apotheke sublingual cialis online cost of cialis per pill
buy generic cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:43 ب.ظ

You stated this exceptionally well.
buy cialis online nz cialis 5mg prix tadalafil cialis alternative venta de cialis canada comprar cialis 10 espa241a tesco price cialis cialis et insomni rezeptfrei cialis apotheke cialis soft tabs for sale
Cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:05 ق.ظ

Whoa quite a lot of very good info!
cialis 200 dollar savings card achat cialis en itali cialis australia org cialis kaufen cialis generico online we recommend cialis info achat cialis en suisse safe site to buy cialis online rezeptfrei cialis apotheke where to buy cialis in ontario
Online cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 04:00 ب.ظ

You reported that effectively.
cialis 05 cialis daily dose generic cialis bula tadalafil 10 mg cialis for sale in europa cialis 5 mg para diabeticos cheap cialis comprar cialis navarr bulk cialis cialis kamagra levitra
Cialis pills
سه شنبه 13 آذر 1397 04:39 ق.ظ

Regards. Wonderful information.
side effects of cialis cialis 5 mg para diabeticos cialis taglich click here cialis daily uk acheter cialis meilleur pri viagra cialis levitra cialis para que sirve cialis tadalafil online acheter cialis kamagra cialis generic tadalafil buy
Cialis generic
دوشنبه 12 آذر 1397 04:31 ب.ظ

Wow a lot of valuable tips!
cialis prezzo al pubblico trusted tabled cialis softabs cialis prices in england cialis side effects dangers cialis venta a domicilio cialis generic tadalafil buy cialis daily new zealand il cialis quanto costa cialis coupon cialis daily reviews
where to buy cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 04:22 ق.ظ

Good content, Thanks.
tadalafil 10 mg generic low dose cialis cialis name brand cheap cialis pills boards cialis 5 mg scheda tecnica click here take cialis buy cialis cheap 10 mg opinioni cialis generico only now cialis for sale in us cialis baratos compran uk
buy cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 03:54 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it.
cialis coupons cialis purchasing i recommend cialis generico precios de cialis generico cialis 20 mg effectiveness cialis generique cialis online napol cialis rezeptfrei sterreich does cialis cause gout comprar cialis 10 espa241a
buy generic cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 04:01 ق.ظ

You actually suggested it perfectly.
cialis 10mg prix pharmaci tesco price cialis enter site very cheap cialis cialis preise schweiz viagra vs cialis vs levitra safe site to buy cialis online generic cialis soft gels cialis generika cialis tablets australia cialis with 2 days delivery
Cialis generic
شنبه 10 آذر 1397 04:32 ب.ظ

Wonderful knowledge. Thank you.
only now cialis for sale in us cialis cost cialis 100 mg 30 tablet cialis e hiv cost of cialis per pill cialis without a doctor's prescription bulk cialis cialis purchasing cialis uk next day the best site cialis tablets
Cialis 20 mg
شنبه 10 آذر 1397 03:38 ق.ظ

Cheers, An abundance of data!

tadalafil tablets tadalafil generic cialis side effects order generic cialis online compare prices cialis uk cialis per paypa enter site very cheap cialis cialis cost cialis 20mg prix en pharmacie cialis generic tadalafil buy
Generic cialis
جمعه 9 آذر 1397 04:22 ب.ظ

You've made your point extremely clearly..
cialis prezzo di mercato cialis y deporte buy cheap cialis in uk what is cialis generic cialis pill online generic cialis at the pharmacy cialis for sale cialis per paypa cialis ahumada cialis daily reviews
buy cheap cialis in canada
جمعه 9 آذر 1397 04:36 ق.ظ

Thanks, I appreciate this!
cialis 20 mg we recommend cheapest cialis enter site natural cialis cialis daily new zealand cialis 5 mg schweiz cialis cost trusted tabled cialis softabs can i take cialis and ecstasy cialis taglich when will generic cialis be available
buy cialis online best price
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:14 ب.ظ

Thanks, An abundance of advice.

cialis coupons printable safe dosage for cialis generic cialis 20mg uk buy original cialis cialis reviews cialis venta a domicilio cialis 5 effetti collaterali acquistare cialis internet compare prices cialis uk order generic cialis online
Buy generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:19 ق.ظ

Regards, I enjoy it.
does cialis cause gout buying cialis overnight canadian cialis cilas enter site natural cialis cialis side effects dangers safe dosage for cialis buying cialis on internet generic cialis with dapoxetine price cialis best
buy generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:41 ب.ظ

Lovely material. Regards.
cialis 5 mg schweiz cialis en mexico precio generic cialis at the pharmacy cialis daily cialis y deporte cialis online nederland link for you cialis price cialis with 2 days delivery tarif cialis france cialis 5 mg scheda tecnica
Cialis 20 mg
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:43 ق.ظ

This is nicely expressed! .
achat cialis en suisse cialis 20 mg cut in half viagra or cialis cialis 100 mg 30 tablet cialis for sale in europa buy generic cialis cialis generique canadian cialis cialis savings card cialis rezeptfrei
levitra 20mg
جمعه 20 مهر 1397 05:12 ق.ظ

You mentioned it adequately.
buy levitra 10mg levitra levitra 10 mg prezzo levitra 10 mg prezzo levitra 10 mg prezzo generic levitra buy levitra 20 mg buy generic levitra buy levitra generic levitra 20 mg bayer prezzo
buy cheap cialis in canada
سه شنبه 10 مهر 1397 04:54 ب.ظ

Amazing all kinds of very good facts!
cialis kamagra levitra we like it safe cheap cialis cialis sale online only here cialis pills cialis prezzo al pubblico cialis tadalafil cialis generique cialis vs viagra canadian drugs generic cialis cialis 20 mg
Online cialis
یکشنبه 8 مهر 1397 10:49 ق.ظ

You revealed this very well!
click now buy cialis brand cialis without a doctor's prescription cialis online cialis 20 mg buy cialis online fast cialis online cialis reviews price cialis wal mart pharmacy cialis 20 mg cost wow cialis 20
cialisvbuy.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 09:40 ب.ظ

Appreciate it. Lots of facts!

deutschland cialis online online cialis recommended site cialis kanada cialis generico lilly the best choice cialis woman wow look it cialis mexico cialis 20 mg buy brand cialis cheap acheter du cialis a geneve no prescription cialis cheap
viagrayosale.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 12:35 ب.ظ

You actually suggested it well!
cialis kamagra levitra buy original cialis cialis taglich cialis usa cost cialis 100 mg 30 tablet cialis purchasing where cheapest cialis cialis generic cialis super kamagra cialis lowest price
canada pharmacies online prescriptions
چهارشنبه 14 شهریور 1397 03:56 ق.ظ

Nicely put, Kudos.
drugstore online india canada online pharmacies medication cialis canadian pharmacy trust pharmacy canadian online pharmacies in usa drugstore online canada reputable canadian prescriptions online northwest pharmacies mail order canadian medications by mail canada medications information
cheapest viagra with prescription
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:29 ق.ظ

Superb posts. Kudos!
viagra with prescription online sildenafil uk buy cheap viagra pills online buy discount viagra buy viagra for women order viagra uk where can we buy viagra viagra with a prescription order viagra online uk sildenafil
http://cialisvi.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 06:58 ق.ظ

You said it very well.!
generic cialis with dapoxetine callus cialis lowest price acheter cialis kamagra cialis 5 mg para diabeticos compare prices cialis uk american pharmacy cialis cialis y deporte legalidad de comprar cialis viagra vs cialis vs levitra
cialisbuys.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 04:13 ب.ظ

Great material. Cheers.
cialis generico lilly cialis vs viagra only best offers cialis use buy cialis online legal cialis generic tadalafil buy cialis tablets australia cialis 10 doctissimo cialis alternative brand cialis nl chinese cialis 50 mg
viabiovit.com/generieke-viagra-online-no-prescription.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:28 ق.ظ

You made your position quite nicely.!
were to buy viagra canadian viagra online is it legal to buy viagra online from canada buy viagra with prescription get viagra online where to buy viagra online uk how to find viagra safe buy viagra online buy viagra pills online uk buy generic viagra online
babecolate.com/buy-cialis-pro.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 09:12 ب.ظ

Good postings, Thank you!
comprar cialis 10 espa241a cialis tablets for sale prix de cialis pastillas cialis y alcoho generic cialis with dapoxetine cialis 30 day sample cialis australian price cialis preise schweiz how to purchase cialis on line buy cialis uk no prescription
Cialis online
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:52 ق.ظ

Info nicely used.!
cialis daily dose generic does cialis cause gout cialis pills price each cialis 100mg suppliers prezzo cialis a buon mercato low cost cialis 20mg viagra cialis levitra cialis free trial interactions for cialis viagra cialis levitra
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30